Đavolja Varoš

[Zox]

Spomenik prirode Đavolja Varoš nalazi se na jugu Srbije, oko 27 km jugoistočno od Kuršumlija i približno 89 km jugozapadno od Niš, dok je od Beograd udaljen oko 288 km. Ovaj jedinstveni lokalitet čine dva retka prirodna fenomena: neobične zemljane figure koje predstavljaju specifične oblike reljefa i vizuelno dominiraju prostorom, kao i dva izvora izrazito kisele i mineralima bogate vode.

Zajedno posmatrani, ovi fenomeni daju Đavoljoj Varoši status prirodne raritetnosti svetskog značaja. Poseban utisak dodatno pojačava kontrast okruženja — neposredna okolina zemljanih figura deluje surovo i gotovo mistično, dok je širi pejzaž znatno blaži i živopisniji. U tom prostoru mogu se uočiti i tragovi nekadašnjeg života: ostaci naselja, stare crkve, groblje, kao i nekoliko interesantnih rudarskih jama.

Lokalitet je pod državnom zaštitom još od 1959. godine, dok je 1995. Uredbom Vlade Republike Srbije proglašen prirodnim dobrom od izuzetnog značaja i svrstan u prvu kategoriju zaštite kao spomenik prirode. Trenutno je zaštićena površina od 67 hektara, uz inicijativu da se zaštita proširi na ukupno 1014 hektara.