Da malo ubijemo vreme u ove zimske dane istorija dobro dodje.
U Kneževini Srbiji 1850. godine pokrenuta je inicijativa o formiranju parobrodskog društva. U “Serbskim novinama” je objavljen projekat za osnivanje parobrodskog društva koje bi se nazivalo Društvo parobrodsko u Knjaževstvu Srbije. Sve je ostalo samo na projektu. Miša Anastasijević, Jovan Kumanudi i Ilija Moskovljević su ponovo pokušali sa osnivanjem parobrodskog društva 1857. godine. Ni ovaj pokušaj nije uspeo ali je zato 1860. godine formirano Francusko-serpsko parobrodsko društvo sa zadatkom da razvije saobraćaj na Dunavu, Savi i Moravi. To društvo je radilo sa tri parobroda Srbija, Francuska i Bilo sve do 1864. godine kada je ukinuto.
U međuvremenu 1862. godine Ministarstvo finansija kneževine Srbije kupilo je 1862. godine parobrod Deligrad (
pogledajte detaljnije) sa osam šlepova. Deligrad je bio sagrađen 1851. godine u Francuskoj a 1853. godine bio je prodat Rusiji, da bi, konačno, avgusta 1862. godine poneo srpsku zastavu. Deligrad i 10 dereglija sačinjavali su Srpsku državnu flotu koja je bila poverena Ministarstvu narodne privrede. Prepravljen je 1895. godine u moderan putnički brod i od tad pa sve do 1914. godine prevozio je na liniji Beograd-Radujevac.
Nešto pre formiranja srpskog brodarskog društva 1888. godine formirano je jedno manje društvo pod nazivom Prvo srpsko lokalno parobrodsko društvo sa sedištem u Beogradu. Društvo je održavalo redovnu plovidbu između Beograda i Zemuna i Beograda i Pančeva sa tri manja broda Milan, Natalija i Aleksandar, ali je već 1890. godine likvidirano.
Radi jačanja svog položaja na Dunavu i osamostaljenja od zavisnosti od Austrougarske i njenog brodarstva srpska vlada je formirala Srpsko brodarsko društvo 1891. godine. Prethodne godine je Narodna skupština Srbije donela “Zakon o povlasticama Srpskom brodarskom društvu”. Ubrzo je doneta odluka da se nabavi veći broj brodova za potrebe novoosnovanog društva. U maju 1893. godine kupljen je u Sestri-Ponente kod Đenove parobrod Mačva, a odmah zatim i tegljač Beograd, u to vreme jedan od najačih na Dunavu. Prvi brod na vijak Stig nabavljen je 1895. godine, dok su tegljač Takovo i putnički brod Car Nikola nabavljeni 1899. godine u Kasteli.
Car NikolaIste godine u Mađarskoj je nabavljen brod Morava. Tako je početkom ovog veka Srpsko brodarsko društvo imalo 7 parobroda, oko 30 gvozdenih teglenica-šlepova, dve drvarice i 15 pontona. Do početka Prvog svetskog rata nabavljeni su još putnički brod Šumadija (u Austrougarskoj), putničko-poštanski brod Srbija (1913. godine u Nemačkoj) i tegljači Krajina, Morava, Neretva, Drina i Timok. Srbija je 1913. godine imala 12 parobroda sa 3542 kW i 52 teretnjaka sa 24027 tona nosivosti. Neposredno pred Prvi svetski rat srpska zastava obuhvatala je svega 1,86% dunavskog plovnog parka.
Država je 1901. godine Srpskom brodarskom društvu ustupila radionicu na Čukarici, koja se zvala Radionica lađa Kraljevine Srbije. Do Prvog svetskog rata u njoj je izgrađeno 18 teretnjaka ukupne nosivosti od 8996 tona.
Preuzeto sa:
http://www.mycity.rs
